Nowe technologie i prawa człowieka

​Nierówne regulacje dotyczące reklam politycznych w UE zagrażają wolnym i uczciwym wyborom

Kwestia uregulowania reklamy politycznej budzi kontrowersje, a każdy kraj UE posiada własne zestawy przepisów. Łączy je jednak jedno: wyraźne (i rosnące) zagrożenie dla wolnych i uczciwych wyborów stwarzane przez nierówne, przestarzałe przepisy reklamowe.

prez LibertiesEU

Liberties i organizacje praw człowieka w Bułgarii, na Węgrzech, we Włoszech, w Holandii i Słowenii przyjrzały się regulacjom reklamy politycznej w swoich krajach. Zidentyfikowaliśmy kilka kluczowych kwestii, które mogą zagrażać wolnym i uczciwym wyborom oraz innym podstawowym wartościom uznawanym w art. 2 Traktatu UE.

Nierównomierne wydatki, niejednakowy przekaz

Aktorzy polityczni korzystają z różnych mediów, m.in. mediów internetowych, prasy, radia lub telewizji, aby dotrzeć do swoich wyborców i przekonać ich, że są w stanie najlepiej rozwiązać ich problemy. To ważne: obywatele muszą mieć możliwość poznania programu kandydatów politycznych lub treści referendum.

Przeczytaj pełny raport Liberties na temat regulacji reklamy politycznej w UE

Jednak istnieje również ryzyko związane z reklamą polityczną. Nierównomierne finansowanie – czasami pochodzące z niejasnych źródeł – umożliwia jednej ze stron dotarcie do szerszego grona odbiorców. Kontrola polityczna nad mediami, w tym mediami publicznymi, może wpływać na decyzje redakcyjne i faworyzować jedną partię nad drugą. Za pomocą reklam ukierunkowanych można obiecywać różne rzeczy różnym osobom, a inne wykluczać z grupy odbiorców.

Brak regulacji w kwestii reklam internetowych

Reklamy polityczne podlegają wielu przepisom. Prawa wyborcze zazwyczaj regulują wydatki partii politycznych i obejmują zasady przejrzystości, sankcje za naruszenia i okresy ciszy wyborczej. Przepisy dotyczące mediów mają na celu zapewnienie równego traktowania wszystkich stron, m.in. zapewniając sprawiedliwy przydział czasu antenowego, jaki partie polityczne otrzymują w telewizji krajowej oraz przejrzystość w zakresie własności mediów.

Nadal brakuje jednak regulacji w kwestii reklamy internetowej. Niderlandy przyjęły kodeks postępowania, ale nie zawiera on mechanizmu egzekwowania. Włochy wprowadziły wytyczne dotyczące targetowania online, ale są one całkowicie dobrowolne. Ogólne rozporządzenie o ochronie danych (RODO) to jedyny horyzontalny akt prawny, który ma zastosowanie we wszystkich pięciu krajach.

Zidentyfikowano trzy kluczowe problemy

Komisja Europejska chce ujednolicić warunki reklamy politycznej w UE. Zrobiła ku temu pierwszy krok i w listopadzie 2021 r. przedstawiła swoją propozycję w tej kwestii. Twierdzi, że reklama polityczna ma charakter transgraniczny (np. politycy mogą dotrzeć do potencjalnych wyborców mieszkających za granicą), a zatem art. 114 TFUE daje jej uprawnienia do przyjmowania środków w tej sprawie. W rzeczywistości potrzebne są bardziej rygorystyczne wymogi dotyczące przejrzystości, które pomogą zapewnić właściwe monitorowanie i egzekwowanie przepisów.

W naszym raporcie zidentyfikowaliśmy trzy główne problemy, z którymi borykają się wybrane kraje. Są to:

1. przestarzałe przepisy dotyczące reklamy politycznej;

2. słaby nadzór i organy egzekucyjne; oraz

3. nieprzejrzyste praktyki reklamowe organizacji związanych z partiami politycznymi. W naszym raporcie zawarliśmy również rekomendacje skierowane zarówno do UE, jak i rządów pięciu państw członkowskich.

Inne materiały Liberties:

Political Advertising On Social Media Threatens Our Democracies & Should Be Banned

Political Advertising: Tailored Political Ads Further Erode Democracy in Hungary

Targetowanie reklam politycznych powinno być ograniczone do minimum. Dokument strategiczny.

Liberties Media Freedom Report 2022