Rok 2019 w Instytucie Monitorowania Praw Człowieka: wyzwania, osiągnięcia i plany

W 2019 r. Instytut Monitorowania Praw Człowieka skupił się na ochronie podstawowych praw człowieka na Litwie, zapobieganiu przemocy w rodzinie, prawach ofiar, powstrzymywaniu dyskryminacji w pracy oraz ochronie zdrowia psychicznego.

Litwinki uważają kampanie społeczne dotyczące przemocy domowej za „konieczne”

W ramach zainicjowanego przez organizację HRMI i jej partnerów projektu dotyczącego przemocy domowej „Stop przemocy wobec kobiet - podnoszenie świadomości na temat zerowej tolerancji dla przemocy" zrealizowano trzy kampanie społeczne: „Kobiety dla kobiet”, „Wspieraj je”, oraz „To także przemoc”. Utworzono także forum internetowe dla kobiet, które padły ofiarą przemocy. Badanie opinii publicznej przeprowadzono w 2017 i 2019 r. W ramach projektu opracowano materiały do nauki przez internet, zarówno dla profesjonalistów, jak i innych osób, które chciałyby bliżej przyjrzeć się problemowi przemocy wobec kobiet.

Według przeprowadzonego niedawno badania, Litwinki uważają, że kampanie społeczne dotyczące przemocy w rodzinie są konieczne. Pod względem ważności oceniono je na 8 w 10-stopniowej skali.

Zespół ds. projektu. Zdjęcie: Martynas Ambrazas

„Jesteśmy szczęśliwi, że mogliśmy przyczynić się do tego istotnego projektu. Nasze badanie poświęcone doświadczeniom kobiet, które padły ofiarą przemocy, dyskusje ze społeczeństwem w 10 regionach Litwy wraz z autorami „Birutė Bebaimė” („Birutė Nieustraszona”, komiks o zapobieganiu przemocy), a także wdrożenie kursu online i kampanie społeczne - uważam, że to wszystko nie tylko przyczyniło się do podniesienia świadomości na temat tego niezwykle bolesnego i niestety powszechnego problemu, ale dało nam również nadzieję, że sytuacja może ulec poprawie, nawet jeśli potrzeba na to dużo czasu”– powiedział Ugnė Grigaitė, kierownik projektu w HRMI.

Skrzydła Równych Szans

Wraz ze swoimi partnerami HRMI nieustannie pracuje nad zmniejszeniem dyskryminacji w miejscu pracy. Plany Równości, platforma zapewniająca odpowiednie informacje dla pracodawców i pracowników, zostały utworzone we współpracy z biurem Rzecznika Praw Obywatelskich ds. Równości Szans. Wystartowała także kampania „Skrzydła Równych Szans”, która pozwala firmom zbierać specjalne „skrzydła” za aktywne wdrażanie zasad równych szans, włączanie społeczne i różnorodność w swoich działaniach.

Skuteczne reakcje na przestępstwa z nienawiści i mowę nienawiści

W 2019 r. Eksperci HRMI wraz z Litewskim Centrum Praw Człowieka, Europejskim Centrum Praw Człowieka i Litewską Szkołą Policji rozpoczęli projekt promujący skuteczne reagowanie na przestępstwa z nienawiści i mowę nienawiści. Projekt ma wzmocnić skuteczność litewskich organów ścigania w zakresie zapobiegania przestępstwom z nienawiści i ujawniania przestępstw z nienawiści oraz zwiększyć zaufanie między społeczeństwem a funkcjonariuszami organów ścigania i zachęcić społeczeństwo do dostrzegania problemu i reagowania na przestępstwa z nienawiści.

Aby osiągnąć te cele, z zadowoleniem przyjęto wsparcie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w tworzeniu międzyagencyjnej grupy roboczej w celu zacieśnienia współpracy między instytucjami państwowymi, organizacjami pozarządowymi i ofiarami w dziedzinie przestępstw z nienawiści i mowy nienawiści. Mamy nadzieję, że grupa robocza formalnie rozpocznie pracę na początku 2020 r.

Kontynuowaliśmy także nasz wspólny projekt z partnerami z Estonii, Łotwy i Litewskiego Forum Osób Niepełnosprawnych, mający na celu poprawę współpracy między organizacjami pozarządowymi a funkcjonariuszami policji w celu zapobiegania przestępstwom z nienawiści w krajach bałtyckich. Ponieważ przypadki przestępstw z nienawiści wobec osób niepełnosprawnych nie są odpowiednio rejestrowane, zapewniliśmy w tym zakresie szkolenia dla organizacji pozarządowych i funkcjonariuszy policji poprowadzone przez eksperta z Wielkiej Brytanii, dr Angharada Becketta. W szkoleniu wzięły udział 32 osoby, w tym osoby niepełnosprawne i przedstawiciele organizacji pozarządowych, a także policjanci z Litwy, Łotwy i Estonii.

Wygrana ważnej sprawy dotyczącej wolności słowa w Komitecie Praw Człowieka ONZ

W sprawie Kusaitė przeciwko Litwie Komitet Praw Człowieka ONZ stwierdził, że Litwa naruszyła wolność słowa zapisaną w Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych. E. Kusaitė była ścigana za obrażanie urzędników państwowych, a mianowicie prokuratorów Prokuratury Generalnej Republiki Litewskiej. W opinii Komitetu sąd nie uwzględnił należycie faktu, że okrzyk skarżącej był spontaniczną reakcją na informację o jej aresztowaniu. Ponadto sprawa Kusaitė cieszyła się dużym zainteresowaniem publicznym i mogła mieć implikacje polityczne, które powinny poszerzyć granice dopuszczalnej krytyki prokuratorów. Komitet powtórzył także swoje stanowisko, zgodnie z którym państwa powinny rozważyć dekryminalizację zniesławienia i stosować prawo karne tylko w najpoważniejszych przypadkach.

Pełną opinię komitetu można przeczytać tutaj.

Badanie zdrowia psychicznego w regionie Eurazji

W ubiegłym roku zainicjowano projekt promujący włączenie podejścia opartego na prawach człowieka do polityki zdrowia psychicznego oraz rozwój szerszego zakresu usług na Litwie, a także w całej Europie Wschodniej i Eurazji.

Jesienią eksperci HRMI odwiedzili Gruzję, aby zbadać, jakie świadczenia oferowane są osobom z problemami psychicznymi. Delegacja odwiedziła Szpital Psychiatryczny Gldani w Tbilisi oraz Ministerstwo Spraw Społecznych, Pracy, Zdrowia i Przesiedleńców w Gruzji, aby omówić specyfikę deinstytucjonalizacji i rozwoju oferowanych świadczeń. W ciągu dziewięciu dni przeprowadzono 15 wywiadów indywidualnych i 6 wywiadów grupowych z 31 osobami. Eksperci odwiedzili także różne instytucje i organizacje pozarządowe w trzech regionach.

Długofalowym celem projektu jest promowanie redystrybucji zasobów w systemie zdrowia psychicznego w kierunku polityk opartych na prawach człowieka i opracowanie szerszego, bardziej zróżnicowanego zakresu usług dla osób z zaburzeniami psychicznymi, niepełnosprawnością intelektualną i/lub psychospołeczną.

HRMI z wizytą w Sakartvelo. Zdjęcie z archiwum prywatnego.

Przegląd praw człowieka na Litwie w latach 2018-2019

Naruszenia praw osób niepełnosprawnych, naruszenia wolności wypowiedzi lub przekonań oraz prawa do prywatnego życia rodzinnego, dyskryminacja ze względu na wiek, orientację seksualną, płeć, niepełnosprawność, religię i inne, przestępstwa z nienawiści, naruszenia praw ofiar lub podejrzanych, przemoc w rodzinie, handel ludźmi i naruszenia praw migrantów - informacje na ten i wiele innych tematów można znaleźć w przeglądzie „Prawa człowieka na Litwie w latach 2018–2019”.

W publikacji niezależni eksperci dostarczają opinii publicznej, instytucjom państwowym, organizacjom pozarządowym, prawnikom, naukowcom i mediom systematycznych, kompleksowych i istotnych informacji na temat sytuacji w zakresie praw człowieka na Litwie oraz dokonują przeglądu rozwoju sytuacji w zakresie praw człowieka. Poza tradycyjnymi tematami, bieżący przegląd będzie koncentrował się na podejściu do polityki zdrowia psychicznego na Litwie opartym na prawach człowieka.

Aktywny udział w rozwiązywaniu problemów ważnych dla państwa i społeczeństwa w 2020 r.

W tym roku eksperci Instytutu będą nie tylko kontynuować prace nad dotychczasowymi projektami, ale zajmą się także nowymi tematami. „HRMI stale monitoruje procesy związane z prawami człowieka na Litwie, ocenia je, bada wspólne możliwości z innymi organizacjami i sugeruje, jak chronić prawa każdej osoby. HRMI zwraca szczególną uwagę na następujące kwestie: wszystkie formy dyskryminacji, naruszenia wolności wypowiedzi, przestępstwa z nienawiści, naruszenia praw ofiar lub podejrzanych, przemoc i jej zapobieganie, prawa człowieka i zdrowie psychiczne. Eksperci HRMI są gotowi zająć się tymi i innymi kwestiami, które są ważne dla rozwoju państwa i społeczeństwa w 2020 r. ”- powiedział dyrektor HRMI Dainius Pūras.

Dyrektor HRMI Dainius Pūras