Kunnen mensenrechten de autoritaire leiders ten val brengen?

2019 wordt een uitdagend jaar. Het Europees Parlement zal verkiezingen houden en Liberties zal door Europa toeren om ons nieuwe boek te delen met inzichten over waarom populisten het zo goed doen bij kiezers en hoe we hun succes kunnen terugdraaien.

Populistische autoritaire partijen kwamen niet bovenaan in de Nederlandse, Franse en Duitse verkiezingen van 2017. Sommige commentatoren stelden dat dit de dood van het populisme in Europa betekende. Maar de daaropvolgende verkiezingen in Oostenrijk in 2017 en vervolgens de Tsjechische Republiek, Hongarije, Italië, Slovenië en Zweden in 2018 hebben het tegendeel bewezen. Zelfs in landen waar autoritaire leiders geen deel uitmaakten van de regering, zoals in Slovenië en Zweden, groeide hun steun. En in het geval van Nederland, Zweden en Oostenrijk lijkt het tamelijk duidelijk dat centrum-rechtse partijen in niet geringe mate hun zetels konden behouden omdat zij het beleid en de retoriek van hun autoritaire tegenstanders overnamen.

We hebben gezien wat autoritaire partijen zullen doen als ze eenmaal een stevige greep op de macht hebben. Ze zullen de media overnemen of intimideren zodat ze het publiek kunnen vullen met angst en haat jegens minderheden, zoals migranten. Als ze de grondwet niet kunnen veranderen, zullen ze de rechtbanken overnemen om te voorkomen dat rechters hun aanvallen tegen bepaalde groepen blokkeren. Ze zullen mensenrechtenverdedigers lasteren, lastigvallen en hun financiering afsnijden als ze kritiek hebben op de regering of het publiek mobiliseren om zich te verzetten tegen overheidsbeleid. Ze zullen vorm geven aan het onderwijssysteem om intolerantie, xenofobie en onderdrukking van vrouwen, LGBTI-mensen en etnische minderheden te bevorderen, en ze zullen het recht op publiek protest onderdrukken.

Hoewel alles waar we in geloven op het spel staat, hebben we geen antwoorden van experts kunnen krijgen: waarom neemt de steun voor autoritaire personen toe en hoe kunnen we kiezers ervan overtuigen dat autoritarisme niet de oplossing is voor de problemen die ze hebben?

Daarom heeft Liberties eigen onderzoek gedaan en we hebben de antwoorden gevonden die we nodig hebben om te begrijpen wat er aan de hand is, waarom het gebeurt en hoe we terug kunnen vechten. Eerder deze maand publiceerden we een boek: 'Tegen populistische authoritaristen: waar hun steun vandaan komt en hoe we hun succes kunnen terugdraaien'. In 2019 zullen we toeren om de boodschap aan deskundigen van universiteiten en denktanks te verspreiden, omdat ze vorm geven aan de manier waarop de media en onze politici reageren op de opkomst van autoritaire leiders. We zullen ook advies uitbrengen voor beleidsmakers en mensenrechtenverdedigers, uitleggen wat ze kunnen doen, en een reeks blogs voor het grote publiek zodat we je op de hoogte kunnen brengen van hoe je jouw steentje kunt bijdragen.

In de aanloop naar de verkiezingen voor het Europees Parlement houden we je ook op de hoogte van de manier waarop autoritaire personen waarschijnlijk zullen optreden. Opiniepeilingen suggereren dat de verkiezingen voor het Europees Parlement de autoritaire politieke fracties niet zozeer zullen vergroten dat ze een meerderheid kunnen vormen. Wat echter onopgemerkt lijkt te blijven, is dat elk van de grootste fracties in het Europees Parlement besmet is met Europarlementariërs van autoritaire partijen. Het is niet alleen de Hongaarse Fidesz in de centraal-rechtse EVP-groep. De Tsjechische ANO-partij zit in ALDE, de liberale fractie. En de PSD van Roemenië en de Smer van Slowakije zitten in de centrumlinkse socialisten en democraten. We zullen u de cijfers en een analyse geven over hoe de leden van het Europees Parlement coalities zouden kunnen vormen die autoritaire personen buitenspel zouden kunnen zetten.

2019 wordt een opwindend en uitdagend jaar. We hopen dat je met ons een groeiende beweging van Europeanen opbouwt die klaarstaat om op te komen voor de democratie en onze fundamentele vrijheden.