Verkiezingen vergroten grip van anti-waarden partijen over het politieke middenveld

Anti-waarden partijen in de grote politieke groepen zijn sterker geworden, maar verschillende pro-waarden coalities zijn mogelijk in het nieuwe parlement.

Ook al zijn populistische autoritaire partijen niet dicht bij een meerderheid gekomen, het wordt moeilijk voor de EU om de democratie, de rechtsstaat en grondrechten te blijven beschermen. Dat is omdat anti-waarden partijen in het politieke middenveld sterker zijn geworden. Het is nog mogelijk om verschillende pro-waarden coalities te maken, maar alleen als politieke groepen bereid zijn om hun rotte appels uit de groep te gooien en samen te werken. Het wachten op Brexit zou parlementariërs de pauze kunnen gunnen om dit voor elkaar te krijgen.

Zoals we in onze #Vote4Values Elections Tracker 2019 hebben voorspeld, de anti-waarden politieke partijen zijn gegroeid binnen het politieke middenveld. Anders gezegd: de drie grootste politieke groepen bevatten nu ieder anti-waarden partijen. En de verkiezingen hebben deze partijen meer macht gegeven om invloed uit te oefenen op de politieke groepen waartoe ze behoren.

Wil je meer weten over wat we bedoelen met anti-waarden? Check dan onze methodologie hier.

In de grafiek hieronder zie je hoe de samenstelling van het Europees Parlement eruit ziet na de verkiezingen. Dit model is gebaseerd op Politico's European Elections Poll of Polls (op 10:54, 27 mei vastgesteld). Hiertoe behoren de definitieve resultaten van 6 landen, voorlopige resultaten van 19 landen en exit polls van 2 landen. We hebben EP-leden die anti-waarden zijn zwart gekleurd.

Je moet cookies van derden accepteren om deze content te kunnen zien.

Hoe anti-waarden partijen hun invloed op de grootste politieke groepen hebben vergroot

Anti-waarden EP-leden hoeven geen meerderheid te halen om initiatieven van het EU om basiswaarden te beschermen, weg te stemmen. Door invloed op de grootste politieke partijen kan dit van binnen uit al bereikt worden. En anti-waarden partijen hebben hun grip op hun groepen vergroot. Ze zijn of groter geworden, relatief groter vergeleken met de grootte van hun groep of zijn de grootste partij in hun groep geworden. Dit is hoe het zit voor de grootste politieke groepen:

  • Centrumrechts EPP. Hongarije's Fidesz vormde 5.1% van de EPP-groep in het afgelopen Europees Parlement. Het had toen 11 van de 216 zetels van het EPP. EPP verloor over het algemeen 34 zetels, terwijl Fidesz er twee bij kreeg. Nu heeft Fidesz 13 van de 182 zetels, dus 7.1% van het EPP. Het is nu de vierde grootste partij van het EPP na de Duitse (29), Poolse (18) en Roemeense (14) delegaties. Hiervoor was het de 7e partij.
  • Centrumlinks S&D. De S&D-groep had 185 zetels in het afgelopen Europees Parlement. De drie anti-waardenpartijen in de S&D-groep hadden samen 17 zetels, goed voor 9,2% van de zetels in de S&D-groep. De partijen zijn: Malta Partit Luburista (met 3 zetels), Partidul Sociaal Democraat uit Roemenië (met 10 zetels) en de Slowaakse SMER-partij (met 4 zetels). De S&D-groep heeft als geheel bijna 40 zetels verloren, terwijl de drie anti-waardenpartijen ongeveer op niveau bleven (de Roemeense PSD verloor één zetel). Dit brengt deze drie partijen op 10,8% van hun groep. Als deze drie partijen bij elkaar blijven om elkaar te beschermen, zijn alleen de Spaanse (20) en Italiaanse (19) delegaties in de S&D-groep sterker.
  • Liberale ALDE-groep. De ANO-partij van de Tsjechische Republiek en de Roemeense ALDE-partij hadden elk twee zetels in het afgelopen Europees Parlement. Dat waren 4 van de 69 zitplaatsen, wat betekende dat ze 5,8% van de ALDE-groep in het Europees Parlement vertegenwoordigden. Zoals verwacht ging de Tsjechische ANO-partij van 2 naar 6 zetels. Maar in tegenstelling tot wat de peilingen voorspelden, won de Roemeense ALDE-partij geen zetels in deze verkiezing. De ALDE-groep groeide tot 110 zetels in deze verkiezing. De ANO-partij maakt nu dus ongeveer hetzelfde deel uit (5,5%) als de twee anti-waardenpartijen gecombineerd in het afgelopen Europees Parlement. Naast groei in grootte, is de ANO-partij nu de op vier na grootste partij in ALDE, terwijl het voorheen tot de kleinere leden van ALDE behoorde.
  • Rechtse, Eurosceptische ECR group. Polen's PiS (Recht en Rechtvaardigheid)-partij had 14 van de 63 zetels van de ECR-groep (22,2%) in het vertrekkende Europees Parlement. PiS is gegroeid tot 26 zetels, terwijl de ECR is gedaald naar 59, wat betekent dat PiS 44% van de groep uitmaakt. Het is meer dan vijf keer groter geworden dan de volgende grootste partij in de ECR-groep. Eerder was PiS de op een na grootste in de groep, na de Conservatieve Partij van het VK.

Sommige hiervan lijken misschien op kleine aantallen. Maar ze zijn voldoende om anti-waardenpartijen grote invloed te geven op hun politieke groeperingen en, daardoor, een grote invloed op wat de EU doet. Alle vier de groepen hebben in het verleden geprobeerd om op zijn minst sommige van hun anti-waardenpartijen te beschermen tegen kritiek van de EU. En nu deze partijen hun sterkte of status in de groep hebben vergroot, zal het alleen maar erger worden.

Hoe anti-waarden partijen inspanningen van de EU om basiswaarden te beschermen, kunnen wegstemmen

Anti-waardenpartijen hebben nu meer invloed om hun groepen te overtuigen om EU-maatregelen te blokkeren die bedoeld zijn om basiswaarden te beschermen waar ze niet van houden. Zo heeft het Europees Parlement onlangs wetgeving goedgekeurd die de EU in staat zou stellen Europees geld af te snijden naar regeringen die zich bezighouden met wijdverspreide corruptie of proberen rechters onder politieke controle te brengen. Maar dit soort maatregelen zou in de toekomst moeilijk te realiseren kunnen zijn. En dat komt omdat een anti-waardenpartij de rest van hun groep onder druk zou kunnen zetten om tegen te stemmen. En als je bedenkt dat Salvini's EAPN-groep, de ECR-groep (onder invloed van PiS) en welke nieuwe groep ook uit de Vijfsterrenbeweging van Italië komt, ook tegen dit soort maatregelen zou zijn, zou dit genoeg kunnen zijn om dergelijke maatregelen weg te stemmen.

Hoe het Europees Parlement zou kunnen werken door pro-waarden coalities

Maar het hoeft niet zo te zijn. Leden van het Europees Parlement die behoren tot partijen die in naam de fundamentele waarden van democratie, rechtsstaat en grondrechten ondersteunen, hebben een overgrote meerderheid van ongeveer 70%. Om onze waarden te beschermen, moeten ze samenwerken op politiek vlak. Maar de enige manier om dat te doen, is door hun anti-waardenpartijen uit de groep te gooien en vervolgens in een coalitie te werken.

De belangrijkste politieke fracties hebben niets te verliezen door hun slechte appels kwijt te raken. Dat komt omdat geen enkele politieke groep voldoende zetels heeft om hoe dan ook alleen te regeren. Ze zullen in een coalitie moeten werken, wat er ook gebeurt. En als ze zich ontdoen van hun anti-waardenpartijen, zullen ze nog steeds de aantallen hebben om een meerderheid te bereiken.

We zullen drie mogelijke pro-waardencoalities illustreren die zouden kunnen worden gemaakt als de EPP, S&D en ALDE hun anti-waardenpartijen uit de groep gooien.

De coalitie met de kleinste meerderheid zou een groot-liberale coalitie worden, gevormd door de EPP, S&D-ALDE. Dit zou 404 EP-leden opleveren, een meerderheid van 28 EP-leden.

Je moet cookies van derden accepteren om deze content te kunnen zien.

De volgende grootste coalities zou een Super Grand Coalitie zijn met de EPP, S&D, de Groenen en GUE/NGL. Dit zou het totaal op 406 EP-leden brengen, een meerderheid van 30.

Je moet cookies van derden accepteren om deze content te kunnen zien.

En de grootste coalitie is een Grand/Green Plus Coalitie met EPP, S&D, de Groenen en ALDE. Dit zou het totaal op 471 EP-leden brengen, een meerderheid van 95.

Je moet cookies van derden accepteren om deze content te kunnen zien.

Wat voor effect zal Brexit hebben?

We hebben nog geen precieze cijfers over hoe de groepen er na het vertrek van het VK uit zullen zien, wat naar verwachting eind oktober zal zijn. Het is niet alleen een eenvoudig geval om Britse EP-leden af te trekken van de vergelijking. Dat komt omdat sommige van de 73 zetels in het Verenigd Koninkrijk worden herverdeeld onder EU-landen om rekening te houden met de bevolkingstoename sinds de zetels voor het eerst werden verdeeld onder EU-lidstaten. In grote lijnen verwachten we dat de omvang van de EPP en de EAPN iets zal stijgen, terwijl ALDE, de S&D-groep en de Groenen-EFA zullen afnemen.

Op basis van de stemgegevens van vóór de verkiezingen, die alternatieve berekeningen bevatten over de grootte van partijen na de Brexit, lijkt het erop dat de drie coalities die we zojuist hebben uiteengezet nog steeds werken.

Het uitgestelde vertrek van het VK uit de EU zou om twee redenen uitstel kunnen veroorzaken bij de start van het werk van het Europees Parlement.

Ten eerste kan dit van invloed zijn op de hoorzittingen voor de nieuwe Commissie. Als onderdeel van het selectieproces voor de leden van de volgende Commissie moeten commissarissen hoorzittingen bijwonen in het Europees Parlement. Het Europees Parlement moet dan stemmen om de nieuwe collectie commissarissen als geheel goed te keuren. Omdat verwacht wordt dat Britse leden van het Europees Parlement de komende maanden zullen vertrekken, kan het Europees Parlement beslissen om de hoorzittingen met commissarissen uit te stellen. Anders zouden de Britse leden van het Europees Parlement uiteindelijk zeggenschap krijgen over de Commissie die zal helpen een EU te leiden waar de Britse regering en haar leden niet langer deel van uitmaken.

Ten tweede kan dit van invloed zijn op de verdeling van middelen en macht tussen de fracties. Elke politieke groep in het Europees Parlement ontvangt een begroting, het recht op bepaalde functies in de commissies van het Europees Parlement en punten waarmee elke groep kan bieden om het voortouw te nemen in wetgeving. Deze worden verdeeld volgens de grootte van de groep. Nogmaals, omdat het VK naar verwachting binnen de komende vijf maanden zal vertrekken, zou het Europees Parlement kunnen besluiten om te wachten met het toewijzen van deze rechten tot na de Brexit. Anders zou het zijn beslissingen moeten herzien en de toewijzingen moeten wijzigen nadat het VK vertrekt.

De mogelijkheid die Brexit biedt

Deze mogelijke vertragingen hebben een potentieel voordeel: de fracties in het Europees Parlement hebben meer tijd dan zij anders zouden hebben voor de onderhandelingen over een nieuw regeerakkoord. Dit zou bijvoorbeeld de EVP, S&D en ALDE de tijd kunnen geven om gezamenlijk overeen te komen om collectief hun anti-waardenpartijen uit de groep te zetten voordat het Europees Parlement aan het werk gaat. Besluiten over Fidesz's lidmaatschap van de EVP en het lidmaatschap van de Roemeense SPD in de S&D-groep waren bijvoorbeeld al na de verkiezingen gepland. Politieke groepen zouden hun deelname aan een coalitie afhankelijk kunnen stellen van uitsluiting van anti-waardenpartijen.