Veiligheid door Mensenrechten: nieuw Liberties verslag

Vandaag publiceert Liberties haar verslag 'Veiligheid door Mensenrechten'. Uit het rapport blijkt dat twee vaak gebruikte maatregelen voor terrorismebestrijding de democratie schaden, ondoeltreffend en contraproductief zijn.

Regeringen kunnen alleen zorgen voor blijvende veiligheid door aan hun mensenrechtenverplichtingen te voldoen. Dit betekent het gebruik van evenredige beveiligingsmaatregelen die daadwerkelijk functioneren en de oorzaken in plaats van de symptomen van radicalisering aanpakken.

Download hier het volledige verslag of de opzichzelfstaande samenvatting hier.

Massa surveillance en etnische profilering zijn technieken die in een aantal EU-landen worden gebruikt. Hoewel ze op het eerste gezicht aantrekkelijk lijken, zullen ze in de praktijk de veiligheid van de bevolking in gevaar brengen. Het rapport stelt dat alternatief antiterrorismebeleid dat aan de mensenrechtennormen voldoet, daadwerkelijk effectiever is in het leveren van veiligheid.

Bevindingen:

- Massa surveillance doet af aan democratie, omdat democratie niet kan werken zonder privacy. Meer dan vijftig jaar onderzoek bewijst hoe mensen voldoen aan de meningen en regels van de meerderheid wanneer ze in het openbaar zijn of denken dat er op ze wordt gelet. Privacy geeft ons de vrijheid om informatie en ideeën te creëren, te denken, te debatteren en informatie en ideeën te delen zonder angst voor oordelen. Dit stelt gemeenschappen in staat zich te ontwikkelen door de regels en concepten waarin ze leven te veranderen, bijvoorbeeld om het milieu of de economie te beschermen. Privacy laat journalisten, activisten en politici ook toe om onze leiders ter verantwoording te roepen, omdat deze mensen vaak vertrouwen op informatiebronnen die niet bereid zijn om ervoor uit te komen als ze geïdentificeerd en gestraft kunnen worden.

- De algemene bevolking heeft nu de neiging om het internet als een 'openbare' ruimte te zien waar ze geen privacy kunnen hebben. Recent onderzoek naar internetgebruik bevestigt dat significante hoeveelheden journalisten zichzelf censureren en dat delen van de bevolking zich niet meer vrij voelen in hun gebruik van het internet om te lezen of te communiceren over kwesties die meningsverschillen kunnen uitlokken. Massa surveillance is een belemmering voor een goed functionerende democratie. Ondanks het feit dat het de maatschappij zo'n hoge prijs heeft gekost, heeft het massale toezicht ons niets teruggegeven. Alle beschikbare bewijzen tonen aan dat het nooit nuttig was om een terroristische aanval te voorkomen of daders te identificeren.

- In de overgrote meerderheid van gerapporteerde terroristische aanvallen waren de daders al bekend bij veiligheidsdiensten of hadden ze daarvoor al contact gehad met autoriteiten vanwege criminele activiteiten of geestelijke gezondheidsproblemen. - Wanneer veiligheidsdiensten de aanval niet hadden kunnen voorkomen was dit vaak vanwege een gebrek aan middelen om toezicht te houden op de dader of omdat informatie van andere overheidsorganen of buitenlandse overheden werd genegeerd.

- De meest nuttige bronnen van inlichtingen bij de bestrijding van terrorisme zijn meestal de vriendenkringen, families en kennissen van daders. Het publiek blijft de belangrijkste informatiebron voor beveiligingsdiensten. Grootschalige operaties met etnische profilering in de VS, Duitsland en Frankrijk hebben niet ertoe geleid dat iemand werd vervolgd voor terroristische misdrijven. Uit onderzoek naar het gebruik van etnische profilering voor strafbare feiten blijkt dat het ertoe leidt dat minder overtreders worden gevangen.

- Etnische profilering maakt het publiek kwetsbaarder: het creëert een blinde vlek voor beveiligingsdiensten, omdat terroristische organisaties gewoon aanvallers van verschillende etnische groepen werven. Gewelddadige extremisten komen uit een breed scala van nationaliteiten en etniciteiten, waaronder witte (westerse) bekeerlingen. Etnische profilering creëert ook wrok onder onschuldige leden van de getroffen gemeenschap. Dat betekent dat deze gemeenschappen minder vaak bereid zijn om informatie te verstrekken aan de politie. Door geprofileerd te worden voelen onschuldige slachtoffers zich ook gemarginaliseerd en gediscrimineerd, wat bijdraagt aan de oorzaken van radicalisering.

- Regeringen die radicalisering naar gewelddadig extremisme bestrijden hebben zich geconcentreerd op de laatste fasen van het radicaliseringsproces. Regeringen hebben besloten om de oorzaken te negeren, zoals sociale en economische ongelijkheid, discriminatie thuis en samenwerking met repressieve regimes in het buitenland die mensenrechten schenden.

Het verslag beveelt regeringen aan om:

  1. Veiligheidsdiensten meer middelen te geven om gericht toezicht te verrichten, en ervoor te zorgen dat er sterke juridische en parlementaire controles zijn om misbruik te voorkomen;
  2. Community-based policing te versterken of te introduceren, waarbij de politie en gemeenschappen relaties van wederzijds vertrouwen ontwikkelen. Dit zou het waarschijnlijker maken dat de politie informatie van het publiek krijgt. Dit beleid mag niet leiden tot de aanwerving van informanten door de politie. In plaats hiervan zou het moeten zijn gebaseerd op het bouwen van een relatie van wederzijds respect tussen de politie en de gemeenschappen die zij dienen. Het zou over het algemeen moeten worden toegepast op alle gemeenschappen en niet gericht zijn op specifieke minderheden;
  3. Veiligheidsdiensten alleen hun bevoegdheden te laten gebruiken om mensen te stoppen, te zoeken of vast te zetten wanneer ze objectief bewijs hebben van criminele activiteiten. Regeringen kunnen het voorbeeld volgen van succesvolle projecten in Spanje en Groot-Brittannië, waar de politie is getraind in het voorkomen van etnische profilering, wat resulteerde in minder stops en meer arrestaties;
  4. Hun verplichtingen na te komen: gelijke toegang tot onderwijs, werkgelegenheid en adequate huisvesting bevorderen, discriminatie tegen etnische minderheden bestrijden en mensenrechten in het kader van hun buitenlandse betrekkingen te respecteren. Dit zou het probleem van radicalisering bij de wortels aanpakken.
  5. Regeringen hebben geprobeerd het publiek ervan te overtuigen dat mensenrechten deel uitmaken van het probleem. Dat privacy gewoon iets is dat we gebruiken om vervelende geheimen te verbergen en dat we terrorisme kunnen verslaan zonder om te gaan met de oorzaken. Maar de realiteit is dat de mensenrechten ons veilig houden en als regeringen zich aan hun juridisch bindende verplichtingen houden om ze te implementeren, onze samenlevingen veiliger zouden zijn.

Download het volledige verslag hier of de opzichzelfstaande samenvatting hier.