Tsjechische vluchtelingendebat onacceptabel in het westen

De goede naam van de Tsjechische Republiek en haar onbekende taal geven ruimte aan xenofobische retoriek tegen vluchtelingen, zelfs door hun president. En dit gaat grotendeels aan het westen voorbij.

In de Tsjechische Republiek wordt het publieke debat over de vluchtelingencrisis op een dusdanige manier geleid dat het internationale protesten zou hebben opgeleverd in West-Europa, zegt Andrew Stroehlein van het Brusselse kantoor van Human Rights Watch.

Volgens hem ligt het aan de beperkte kennis van de Tsjechische taal en de reputatie die het land beschermd hebben van fellere kritiek op het publieke debat over de vluchtelingencrisis.

Angst voor het onbekende

“Als sommige dingen die nu rondzingen rond het Tsjechische debat in deze tijd in bijvoorbeeld Frankrijk of Duitsland zouden worden gezegd, zou het voor grote woede hebben gezorgd. Niet alleen vanwege de andere sfeer in de samenleving, maar ook omdat de rest van de wereld het direct zou hebben opgemerkt,” zei Stroehlein. “Maar de Tsjechische Republiek, Slowakije en Hongarije, drie van de vier landen in de Visegrádgroep, bevinden zich in een comfortabele geïsoleerde cocon.”

De meest schreeuwerige antivluchtelingengroep in de Tsjechische Republiek is ‘Wij willen geen islam in de Tsjechische Republiek’, die geleid wordt door de bioloog Martin Konvicka. “Het is opmerkelijk dat de extreemste anti-moslimretoriek uit een land komt waar men absoluut geen ervaring [met moslims] heeft,” zei een vertegenwoordiger van Human Rights Watch.

Volgens Stroehlein is de steun die zulke groepen ontvangen van de Tsjechische president Milos Zeman in media-interviews veel ernstiger. Een van de uitspraken in het openbaar gedaan door de president was een geheugensteuntje aan alle vluchtelingen dat niemand ze had uitgenodigd.

Uit het isolement ontsnappen

"Het is bizar. Ik denk dat als zoiets in een EU-land met een taal met een groot bereik zou gebeurd zijn, er een totaal andere situatie was ontstaan,” zegt Stroehlein. Sommige controversiële uitspraken door Tsjechische politici en activisten werden in het Engels vertaald en op het internet gepubliceerd door Jan Culik.

“Als dit eenmaal uit het Tsjechische isolement komt en sommige artikelen en citaten worden vertaald, dan beginnen anderen zich zaken af te vragen. Mondjesmaat is dit aan de gang. Dit besloten debat moet naar buiten worden gebracht,” merkte Stroehlein op.

Het is niet de eerste keer dat politici proberen om voordeel te halen uit de zorgen en angsten van burgers. “Het is niet nieuw. Maar ik denk dat het sterker is en meer geaccepteerd dan ooit tevoren. En dat is zorgwekkend,” zei een vertegenwoordiger van Human Rights Watch.