#ToObeyOrNotToObey: anarchisme

Waarom moeten we wetten volgen? Als niemand in de afgelopen 2500 jaar slim genoeg is geweest om die vraag te beantwoorden, is er dan misschien iets mis met de vraag zelf?

Zoals we al hebben aangegeven, zijn de meeste mensen het erover eens dat we over het algemeen een morele verplichting hebben tot het volgen van de wet. Er zijn echter ook filosofen, zogenoemde filosofische anarchisten, die zich afvragen of een dergelijke verplichting überhaupt wel bestaat.

Autonomie

De meest bekende versie van filosofisch anarchisme gaat als volgt. Onze eerste en belangrijkste morele verplichting als een mens is om autonoom te worden. Autonomie betekent een weigering om geregeerd te worden, een mogelijkheid om zelf keuzes te maken en het kunnen uitoefenen van vrijheid. De verplichting om als een autonoom wezen te handelen ondermijnt de mogelijkheid om een echte politieke verplichting te krijgen. Als we autoriteit zouden erkennen, zouden we anderen toestaan om over ons te regeren en zouden we onze fundamentele plicht om autonoom te handelen schenden.

Dit wordt a priori anarchisme genoemd. A priori anarchisten zeggen niet dat het volgen van de wet geen goed idee kan zijn. Ze erkennen dat je heel goede redenen kunt hebben om wetten te gehoorzamen. En sommige van die redenen kunnen zelfs moreel zijn. Je zou bijvoorbeeld kunnen denken dat de inkomensherverdeling in je staat voldoende rechtvaardig is en dat je in die situatie het bedrag moet betalen dat je volgens de wet moet betalen. Of je kunt er rekening mee houden dat de herverdeling niet voldoende rechtvaardig is, maar per saldo het juist is om te betalen - want als je naar de gevangenis wordt gestuurd wegens belastingontduiking, zou je familie kunnen lijden. Dit is allemaal prima volgens a priori filosofische anarchisten. Ze geloven dat we nooit de wetten moeten gehoorzamen alleen omdat ze de wetten zijn. De wet alleen geeft ons geen extra reden om eraan te gehoorzamen. Maar we moeten de wetten gehoorzamen wanneer we ze overwegen en geloven dat het het juiste is om te doen.

De meeste filosofen vinden deze theorie niet erg aantrekkelijk. Het is niet erg duidelijk, bijvoorbeeld, hoe je beloften en contracten zou kunnen sluiten als autonomie je eerste en belangrijkste verplichting is. Want moeten we ons er echt van weerhouden elke dag om 9 uur 's morgens op onze werkplek te verschijnen of onze kinderen weg te brengen, of van iemand te houden tot de dood ons scheidt, alleen maar omdat zo'n daad onze autonomie zou belemmeren?

Er is iets mis met de vraag

Niet alle filosofische anarchisten delen dezelfde mening. In plaats van zich te wagen aan een vreemde kijk op autonomie, wijzen a posteriori anarchisten erop dat niemand er tot nu toe in slaagde een succesvolle theorie van politieke verplichting naar voren te brengen. En als niemand de laatste tweeënhalf duizend jaar slim genoeg geweest is om die vraag te beantwoorden, is er waarschijnlijk iets mis met de vraag. Toestemmingstheorieën kunnen niet aantonen dat de meesten van ons instemden met wetten. Dankbaarheids-, eerlijkheids- en associatieve theorieën kunnen ons niet sterk genoeg verplichten om als basis voor algemene gehoorzaamheid te dienen. Natuurlijke plichtstheorieën kunnen burgers niet binden aan hun staat. Dus a posteriori anarchisten beweren dat er een zeer goede reden is om te denken dat de meesten van ons gewoon geen algemene verplichting hebben om de wetten te gehoorzamen, mogelijk met de uitzonderingen van genaturaliseerde burgers die een eed van trouw aflegden als onderdeel van het verwerven van een nieuwe nationaliteit.

Het is niet verrassend dat het niet bepaald moeilijk is om klokkenluiders vanuit een anarchistisch oogpunt te rechtvaardigen. Je zou het goede moeten doen. Deze theorieën suggereren dat de wet op zich niet noodzakelijkerwijs een extra reden geeft om er over het algemeen gehoor aan te geven. Ze erkennen dat het in goed functionerende democratieën normaal het juiste is om de wetten te respecteren - om allerlei redenen. Maar op een gegeven moment is het mogelijk dat de redenen voor het gehoorzamen van de wet niet opwegen tegen een voldoende groot openbaar voordeel dat kan worden verkregen door het overtreden van de wet.

Verbeter de bescherming van klokkenluiders

In deze serie hebben we geprobeerd je een handvol theorieën aan te bieden die uitleggen waarom we de wet zouden moeten gehoorzamen. We probeerden je niet over te halen om een bepaald standpunt te ondersteunen. Misschien zijn we het zelfs niet eens, zelfs hier in het kantoor van Liberties, over welke van de theorieën het meest overtuigend is. Maar we zijn het er allemaal over eens dat we als burgers van democratische staten voldoende aandacht moeten schenken aan deze vragen om ze te bespreken. We moeten inderdaad nadenken over onze plichten en rechten en een mening vormen over waarom we zouden moeten doen wat we doen.

Bij Liberties zijn we het ook over iets anders eens. De bescherming van klokkenluiders moet worden versterkt. Het creëren van de juiste soort wetgeving is een zorgvuldige balans: het moet mensen niet moeten aanmoedigen om de wet te overtreden wanneer ze iets zien waar ze het niet mee eens zijn. Maar het zou diegenen moeten beschermen die in het algemeen belang handelen door informatie over belangrijke overtredingen bekend te maken, en geen andere keus hadden dan de wet te breken met het delen van die informatie.