Politiegeweld in de EU: waarom Timmermans duidelijk moet maken wat hij bedoelde

In de afgelopen twee weken zijn alarmerende videobeelden van de Spaanse politieagenten die vreedzame Catalanen in elkaar sloegen de wereld over gegaan. De Catalanen deden mee aan een referendum dat onconstitutioneel was volgens het Constitutioneel Hof.

Schokkende, gewelddadige beelden

Het referendum en de bijbehorende demonstraties werden op 4 oktober in het Europees Parlement besproken. Tijdens deze discussie zei de eerste vice-voorzitter van de Europese Commissie, Frans Timmermans: "Laat mij duidelijk zijn: geweld lost niets op in de politiek. Het is nooit een antwoord, nooit een oplossing. En het kan nooit als wapen of instrument worden gebruikt. Europa weet dit beter dan waar dan ook. Niemand van ons wil geweld zien in onze samenlevingen. Echter, het is natuurlijk de taak van een regering om de rechtsstaat te handhaven, en dit kan soms het evenredige gebruik van geweld vereisen. "

In de media werden deze zinnen begrepen als een teken van goedkeuring. Bijna alle grote media hebben stukken gepubliceerd waarin staat dat een top Eurocraat goedkeurt wat is gebeurd en geen reden ziet voor verder onderzoek. Liberties is van mening dat de toespraak van de eerste vice-president te veel ruimte voor interpretatie biedt en dat hij moet verduidelijken wat hij eigenlijk bedoeld heeft. Daarnaast geloven wij dat er inderdaad behoefte is aan een grondig onderzoek naar de acties van de politie.

Wat we in de beelden zagen, was erg zorgwekkend: de politie gebruikte geweld en intimidatie tegen demonstranten die op de vloeren van stembureaus stonden of zaten. Mensen bij de polls werden bevolen om naar huis te gaan, omdat de Spaanse regering en het Constitutioneel Hof het referendum als ongrondwettig beschouwden.

Wat echt van belang is

Men moet er rekening mee houden dat de vrijheid van vergadering niet afhankelijk is van of je het eens bent met mensen die hun rechten uitoefenen, of zelfs of je het eens bent met de manier waarop ze ze uitoefenen. Het zou niet moeten uitmaken of je van mening bent dat Catalanen een aparte staat zouden moeten hebben of niet, noch zou het moeten uitmaken wat je denkt over de economische gevolgen van een dergelijke scheiding. Het mag niet uitmaken of je gelooft dat de organisatoren niet besloten zouden moeten hebben het referendum toch te houden, nadat het Constitutioneel Hof van Spanje het als ongrondwettelijk had beschouwd. Wat echt van belang is, is dat de mensen die bij de stembureaus kwamen hun mening wilden uiten. Je mag zeggen dat een dergelijk handelen, nadat het referendum ongrondwettig werd verklaard, niet meer verdient dan een Facebook-stem. Maar tegelijkertijd moet je begrijpen dat deze mensen hun standpunten vredig hebben uitgedrukt, en volgens de beschikbare video- en fotobeelden, toen de politie hen probeerde te verbieden om dit te doen, bleken ze vreedzaam te protesteren rond de stemstations.

Er moet worden benadrukt dat deelname aan een referendum - of het nou wettig of onwettig is - deel uitmaakt van de uitoefening van de vrijheid van meningsuiting. Het moet ook worden benadrukt dat deelname aan een demonstratie - of het nou wettig of onwettig is - deel uitmaakt van de uitoefening van de vrijheid van meningsuiting, zolang het protest vreedzaam is. Dergelijke deelname is een manier voor mensen om hun politieke mening uit te drukken.

Twee dingen moeten onderzocht worden

Liberties is van mening dat er in feite twee problemen zijn die moeten worden onderzocht. Ten eerste, of de poging van de Spaanse autoriteiten om mensen te verbieden hun vrijheid van meningsuiting uit te oefenen door te stemmen in dit ongrondwettige referendum, in overeenstemming was met de internationale mensenrechtennormen en de Spaanse wetgeving. Ten tweede moet ook worden onderzocht of de manier waarop de politie handelde voldoet aan deze wettelijke normen.

Onder internationaal mensenrecht mag de politie in bepaalde omstandigheden geweld inzetten tegen individuen, namelijk als het zowel "noodzakelijk" als "evenredig" is om een legitiem doel te bereiken. Volgens het verslag van de Commissie voor juridische zaken en de rechten van de mens in de Raad van Europa is het duidelijk dat om het gebruik van geweld "proportioneel" te laten zijn, er moet worden aangetoond dat "de voordelen die aan het nagestreefde doel zijn verbonden, groter zijn dan de schade die door het geweld wordt veroorzaakt ". Om geweld als "noodzakelijk" te beoordelen, moet worden aangetoond dat "het laagst mogelijke niveau van geweld is gebruikt, dat vereist was om de legitieme doelstelling te bereiken."

Liberties is van mening dat er dringend behoefte is aan een onderzoek naar het gebruik van geweld door de politie. Zo'n onderzoek moet van geval tot geval plaatsvinden. In een democratische samenleving zijn politieagenten verplicht het gebruik van geweld tot een minimum te beperken, vreedzame protesten te faciliteren en demonstranten te beschermen, terwijl ze de openbare orde houden. Elk misbruik door rechtshandhavingsinstanties is dus een "ernstige bedreiging voor de rechtsstaat".

De Spaanse politie kan legitieme redenen hebben gehad om mensen bij de stembureaus naar huis te sturen. In bepaalde individuele gevallen zou zelfs fysiek geweld gerechtvaardigd kunnen zijn. Dat weten we niet. Maar er is geen twijfel mogelijk over het feit dat je op de videobeelden duidelijk het gebruik van buitensporig geweld kunt zien. Door batons te hanteren tegen mensen waarvan redelijkerwijs niet kon worden aangenomen als dat ze de intentie hadden om aan te vallen, door ze aan hun haar weg te slepen en te schoppen - dit kan niet gezien worden als iets anders dan grof onevenredig gebruik van geweld.

Commissie zou haar mening moeten geven

NGO's die zich inzetten voor mensenrechten en de VN Speciale Rapporteur voor het recht op de vrijheid van vergadering en vereniging hebben opgeroepen tot een politieke dialoog om de spanningen in Catalonië na het referendum te verlichten. De commissaris voor de mensenrechten van de Raad van Europa heeft Spanje opgeroepen om beweringen van onevenredig gebruik van de politie in Catalonië te onderzoeken.

De vrijheid van vergadering is een van de belangrijkste middelen waarmee mensen deelnemen aan het democratische leven van hun land en hun politieke mening uiten. Het is een fundamenteel recht van alle Europese burgers dat is erkend in het Handvest van de Grondrechten, de quasi-grondwet van de Europese Unie die in 2009 met het Verdrag van Lissabon in werking is getreden. Omdat de Commissie de beschermer is van de Verdragen en de waarden waarop de Unie is gebaseerd, is Liberties van mening dat de Commissie haar stem moet gebruiken om op een onderzoek naar schendingen van fundamentele rechten in Spanje aan te sturen. Liberties gelooft dat de Commissie geloofwaardigheid verliest als het niet dienovereenkomstig handelt.

Liberties is ook van mening dat de eerste vice-president Frans Timmermans de betekenis van zijn woorden voor het Europees Parlement moet verduidelijken, zijn bezorgdheid moet uitspreken over de acties van de Spaanse politie en om onafhankelijke onderzoeken over deze acties moet vragen. Daarom heeft Liberties deze open brief aan hem geschreven.