Hongaarse regering heeft grote vinger in de pap bij Constitutioneel Hof

Een studie van een drietal Hongaarse ngo's wijst uit dat met het aanstellen van rechters bij het Constitutioneel Hof, de Hongaarse regerende meerderheid dit orgaan volledig naar haar hand heeft gezet.

Het Hongaars Constitutioneel Hof zit vol rechters die de agenda van de Hongaarse regering steunen. Door het aanstellen van rechters, regels te veranderen en het aantal rechters bij het Hof te vergroten, is regeringspartij Fidesz erin geslaagd het Hof om te vormen van een onafhankelijk en reëel tegenwicht voor de macht van de regering tot een loyaal orgaan.

Drie Hongaarse ngo’s – het Eötvös Károly Institute, het Hungarian Helsinki Committee en de Hungarian Civil Liberties Union – hebben onderzoek gedaan naar 23 geruchtmakende zaken, waarvan er in tien gevallen uitspraak werd gedaan voordat er sprake was van een meerderheid van rechters die waren aangesteld door Fidesz, en in dertien gevallen nadat deze meerderheid tot stand was gekomen. In de oorspronkelijke samenstelling van het Hof waren de uitspraken in die tien zaken de regering niet goed gezind. Daarna tekende zich echter een duidelijke onbalans af, in de resterende dertien zaken die zijn onderzocht, was de uitspraak tienmaal op hand van de regering.

Er zijn rechters die in 100 procent van de gevallen tot een uitspraak kwamen waarmee zij de Hongaarse regering een dienst bewezen. De uitspraken van de rechters Egon Dienes-Oehm, Béla Pokol en Mária Szívós strookten bijna altijd met de vermeende belangen van de regering, zelfs voordat de Fidesz-gezinde rechters in de meerderheid kwamen.

Hoe heeft het zo ver kunnen komen? De tweederde meerderheid van Fidesz in het Hongaars parlement heeft de wetgeving ten aanzien van de samenstelling van het Constitutioneel Hof op drie manieren gewijzigd:

  • Constitutionele rechters konden vroeger alleen worden aangesteld op basis van samenspraak tussen de regerende meerderheid en de oppositie. In 2010 werd deze regel aangepast zodat de meerderheid in haar eentje nieuwe rechters kon aanstellen.
  • In 2011 steeg het aantal rechters van elf naar vijftien.
  • In 2012 en 2013 werd de ambtstermijn van rechters verlengd van negen tot twaalf jaar en werd de leeftijdsgrens van 70 afgeschaft.

Als gevolg van deze veranderingen zijn elf van de vijftien rechters bij het Constitutioneel Hof zonder overleg met de oppositie aangesteld door de regerende meerderheid, die bestaat uit Fidesz en de Christendemocratische Volkspartij.

Los van de hierboven besproken ontwikkelingen omvat de studie van de ngo’s ook profielen van de rechters, die gevraagd zijn hun mening te geven over de rechtspraak, de band tussen de rechtspraak en de democratie, verkiezingen, democratische discussies, de scheiding der machten en de waarborgen van onafhankelijkheid. Van iedere rechter is geanalyseerd hoe hij optreedt en tot beslissingen komt. Overzichtstabellen bieden daarnaast een overzicht van de rechtszaken die onder de loep zijn genomen.