Tech & Rights

Η ερμηνεία του όρου "ένοπλη σύρραξη" στο δίκαιο της Ε.Ε.

Οι αρχές του Βελγίου αρνήθηκαν να χορηγήσουν στον κ. A. Diakite, πολίτης της Γουινέας, το καθεστώς του πρόσφυγα. Επιπλέον, δεν χορηγήθηκε στον αλλοδαπό η επικουρική προστασία που παρέχεται σε άτομα που δεν υπάγονται στο καθεστώς του πρόσφυγα, τα οποία όμως σε περίπτωση επιστροφής στην χώρα προέλευσής τους θα εκτεθούν σε σοβαρή βλάβη.

by Polish Helsinki Foundation for Human Rights

Οι αρχές υποστήριξαν πως η Γουινέα δεν βρίσκεται σε καθεστώς ένοπλης σύρραξης. Ο κ. Diakite, ωστόσο, τόνισε ότι ο ίδιος είχε συμμετάσχει εκεί σε αντικυβερνητικά κινήματα και υποστήριξε, πως η επιστροφή του στη χώρα θα σηματοδοτούσε την έναρξη πράξεων καταστολής και βίας εναντίον του.

Ο προσφεύγων ισχυρίστηκε ότι οι αρχές του Βελγίου που εξετάζουν την υπόθεσή του χρησιμοποίησαν λανθασμένα τον όρο «ένοπλη σύρραξη» που προέρχεται από το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο. Ο ίδιος θεώρησε πως στην περίπτωση της Οδηγίας της Ε.Ε., ο όρος θα πρέπει να ερμηνεύεται αυτοτελώς. Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκή Ένωσης συμφώνησε μαζί του. Κατά την άποψη του ΔΕΕ, η πρόθεση του Ενωσιακού νομοθέτη ήταν να χορηγείται η επικουρική προστασία όχι μόνο σε περίπτωση διεθνών ή μη-διασυνοριακών ένοπλων συρράξεων, όπως ορίζονται από το ανθρωπιστικό δίκαιο, αλλά επίσης και σε περίπτωση εσωτερικής ένοπλης σύρραξης, με την προϋπόθεση ότι αυτές οι συρράξεις χαρακτηρίζονται από «αδιάκριτη άσκηση βίας». Το ΔΕΕ ήταν της γνώμης ότι το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και το καθεστώς επικουρικής προστασίας το οποίο προβλέπει η Οδηγία επιδιώκουν διαφορετικούς σκοπούς και θεσπίζουν σαφώς διακριτούς μηχανισμούς προστασίας. Ενώ το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο αποσκοπεί στην παροχή προστασίας στους αμάχους πληθυσμούς, εντός της ζώνης συρράξεως, μέσω του περιορισμού των αρνητικών αποτελεσμάτων του πολέμου, η νομοθεσία της Ε.Ε. επικεντρώνεται στην παροχή διεθνούς προστασίας στους αμάχους εκτός μίας συγκεκριμένης ζώνης συρράξεως. Το σκεπτικό της ένοπλης σύρραξης στο διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο είναι στενά συνδεδεμένο με το διεθνές ποινικό δίκαιο και τις ποινικές κυρώσεις. Στην Οδηγία της Ε.Ε. δεν προκύπτει μία τέτοια σχέση. Λόγω της διαφορετικής φύσεως της Οδηγίας της Ε.Ε. σχετικά με την παροχή διεθνούς προστασίας, και εκείνης του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, ο όρος «ένοπλη σύρραξη» στο δίκαιο της Ε.Ε. θα πρέπει να γίνεται αντιληπτός σύμφωνα με τη συνήθη σημασία που του αποδίδεται στην καθημερινή γλώσσα. Ως εκ τούτου, με τον όρο «ένοπλη σύρραξη» θεωρούμε τις καταστάσεις κατά τις οποίες οι τακτικές δυνάμεις ενός κράτους συγκρούονται με μία ή περισσότερες ένοπλες ομάδες, ή κατά τις οποίες δύο ή περισσότερες ένοπλες ομάδες συγκρούονται μεταξύ τους. Η επικουρική προστασία θα πρέπει να χορηγείται όταν οι συγκρούσεις συνεπάγονται μία σοβαρή και προσωπική απειλή για τη ζωή ή της σωματική ακεραιότητα του αιτούντος την επικουρική προστασία.

Όσο περισσότερο είναι σε θέση ο αιτών να αποδείξει ότι θίγεται ειδικώς λόγω των χαρακτηριστικών της κατάστασής του, τόσο χαμηλότερος θα είναι ο βαθμός της αδιάκριτης ασκούμενης βίας που απαιτείται προκειμένου να του χορηγηθεί η επικουρική προστασία.

(Υπόθεση: C-185/12, Aboubacar Diakité κατά Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides)