Commissie geeft antwoord op de brief van Hongaarse NGO's en Libertiesover Hongarije

Hongaarse NGO's en Liberties vroegen onlangs aan de Commissie om drie maatregelen te nemen om de rechtsstaat en de vrijheid van NGO's in Hongarije en daarbuiten te beschermen. Dit is onze analyse van het antwoord van de Commissie.

Vorige week kreeg Liberties een reactie van de Europese Commissie op een brief die we samen met de Hungarian Civil Liberties Union en het Hungarian Helsinki Committee hebben geschreven aan Frans Timmermans, eerste vice-voorzitter van de Europese Commissie. Je kunt onze brief hier volledig vinden. In onze brief hebben wij de Commissie verzocht drie dingen te doen.

  • Allereerst, om een juridische procedure tegen de Hongaarse regering te beginnen vanwege de anti-NGO-wetgeving die in juni werd aangenomen.
  • Ten tweede, om het 'regelgevingskader' voor de rechtsstaat te activeren in relatie tot Hongarije. Dit is een procedure die de Commissie toestemming geeft om te onderzoeken of een regering instituties en wetten verzwakt die de rechtsstaat beschermen. Vervolgens doet de Commissie aanbevelingen zodat de regering de situatie kan herstellen.
  • Ten derde, om een aantal stappen te nemen om NGO's die zich inzetten voor de EU's fundamentele waarden van democratie, grondrechten en de rechtsstaat, te beschermen. Onder die stappen valt bijvoorbeeld: het aanwijzen van een orgaan of persoon in de Commissie die toezicht houdt op aanvallen tegen NGO's in de EU en met regeringen spreekt die verantwoordelijk zijn voor zulke acties; en het verbeteren van de manier waarop de Commissie omgaat met geven van subsidies aan NGO's binnen de EU zodat dit overeenkomt met de manier waarop NGO's buiten de EU worden gesubsidieerd.

Kort nadat we onze brief hadden gestuurd, heeft de Commissie inderdaad een rechtszaak tegen Hongarije aangespannen vanwege de anti-NGO-wetgeving. In haar antwoord op onze brief heeft de Commissie echter gezegd dat het haar regelgevingskader niet zal activeren en geen nieuwe maatregelen zal ontwikkelen ter ondersteuning van NGO's in de EU.

Stefánia Kapronczay, Uitvoerend Directeur van de Hungarian Civil Liberties Union, zei over de weigering van de Commissie om het 'regelgevingskader' van de rechtsstaat te activeren het volgende:

"De Commissie onderschat de ernst van de situatie. In de brief van de Commissie wordt verklaard dat het regelgevingskader alleen kan worden geactiveerd wanneer nationale instituten die de rechtsstaat waarborgen, zoals het Constitutionele Hof van Hongarije, de rechtsstaat niet effectief kunnen beschermen. Naar het oordeel van de Commissie kan het Constitutionele Hof deze functie nog steeds uitvoeren. De realiteit is dat het Hongaarse Constitutioneel Hof niet langer een onafhankelijk orgaan is. Het Hof is gevuld met rechters die om politieke redenen zijn aangesteld en er worden regelmatig beslissingen genomen die de belangen van de regering dienen in plaats van wat het beste is voor de rechtsstaat en de grondrechten. Daarnaast is ook de bevoegdheid van het Hof om de wetmatigheid van wetgeving te beoordelen ernstig beperkt."

Over hetzelfde onderwerp zei Márta Pardavi, medevoorzitter van de Hungarian Helsinki Committee, het volgende:

"We hebben het besluit van de Commissie om een inbreukprocedure te starten met betrekking tot de anti-NGO-wetgeving die in juni werd aangenomen, met open armen ontvangen. Desalniettemin laten voorbeelden uit het verleden zien dat vorige inbreukprocedures, zelfs wanneer ze uitliepen op een gerechtelijke uitspraak tegen de regering door het Hof in Luxemburg, niet de schade aan de bescherming van mensenrechten en de rechtsstaat in Hongarije konden herstellen. De Hongaarse regering heeft de vorige HvJ-EU uitspraken niet goed geïmplementeerd en alleen het absoluut minimale gedaan om vervolgstappen door de Commissie te vermijden. Hierop gelet zou de Commissie haar regelgevingskader voor de rechtsstaat moeten activeren. Dit zou ervoor zorgen dat de EU een meer omvattende actie zou kunnen ondernemen en effectiever het algehele effect op de democratie, rechten, de rechtsstaat, en de vele negatieve hervormingen die in Hongarije sinds 2010 zijn doorgevoerd, zou kunnen aanpakken."

Liberties wijst er ook op dat er steeds vaker wordt geprobeerd binnen de EU om de activiteiten van NGO's die de democratie, de rechtsstaat en de grondrechten bevorderen te beperken. Dit wordt gedaan door middel van lastercampagnes, financieringskortingen, overregulering en het uitsluiten van NGO's bij het maken van wetgeving en beleid.

Je kunt hier een publicatie van Liberties lezen met een overzicht van deze problemen. Zoals door ons onderzoek is uitgelegd, is de manier waarop de Commissie momenteel op nationaal niveau NGO's financiert, potentieel contra-productief en worden ze meer als onderaannemers behandeld dan als een essentieel onderdeel van de democratie, zoals de vrije pers en onafhankelijke rechtbanken. Als de EU haar fundamentele waarden moet waarborgen, moet het beginnen met het steunen van NGO's die hen helpen bevorderen, net zoals de EU al doet in landen buiten de Unie.

Lees hier het antwoord van de Commissie op onze brief.